Coaching laat op korte termijn meetbare effecten zien. Minder burn-outklachten, sterkere persoonlijke hulpbronnen, meer vertrouwen in eigen kunnen en doelen die mensen daadwerkelijk halen. Het vak is jong en het onderzoek ook. Veel onderzoeken zijn kwalitatief van opzet. Aantallen deelnemers blijven nog vrij klein, meerdere uitkomsten berusten op zelfrapportage en zelden beschrijft een studie precies wat de coach nu eigenlijk deed. Wat er ligt, wijst wel dezelfde kant op.
Hieronder een greep uit wat verschillende onderzoeken laten zien, gedeeltelijk bij mensen in de zorg en bij artsen en een deel bij mensen met verschillende achtergronden. En ook veel is nog onbekend. Ik pretendeer niet volledig te zijn. Zie ook de selectie van bronnen voor meer informatie.
Wat levert coaching op?
Doelen die gehaald worden
Het grootste effect is dat coaching mensen helpt om hun doelen te bereiken. Mogelijk komt dat doordat ze hun doelen scherper stellen dan wanneer ze dat zelf zouden doen. Coaching heeft ook een middelgroot positief effect op zelfeffectiviteit. Dit is het vertrouwen dat je in jezelf en je vermogen hebt om bepaald gedrag met succes te kunnen uitvoeren. Wat weer de kans vergroot dat je daadwerkelijk in actie komt om je doel te behalen. [1]
Minder burn-outklachten
Artsen die zes coachsessies volgden, zagen hun burn-outklachten met 17 procent dalen. In de controlegroep stegen ze met 5 procent. [2] Nederlandse artsen in opleiding en specialisten rapporteerden na een vergelijkbaar traject minder emotionele uitputting en minder werk-privé conflicten. [3]
Sterkere persoonlijke hulpbronnen
Zelfcompassie en psychologische hulpbronnen namen toe. Psychologische hulpbronnen (ook wel psychologisch kapitaal genoemd) staan voor hoop, optimisme, veerkracht en vertrouwen in eigen kunnen. Precies deze hulpbronnen hangen samen met het welzijn van artsen, en ze zijn te versterken met interventies op maat. [3] [4]
Versterking van resultaat bij een gecombineerde aanpak
Dezelfde bundeling laat zien dat coaching die verschillende methodieken combineert, betere uitkomsten oplevert, inclusief het psychisch welbevinden van de coach cliënt. [4]
Effectiever leiderschap
In een van de grootste gecontroleerde coachonderzoeken tot nu toe volgden 180 leidinggevenden in een internationaal zorgconcern zes sessies. Hun ervaren effectiviteit groeide. Ook hun eigen leidinggevende zag vooruitgang, al waren de effecten het sterkst bij wat coachcliënten zelf rapporteerden. [5]
Coaching ter preventie werkt
Preventieve coaching helpt om de tevredenheid met het leven en de baan te vergroten bij medewerkers die verhoogd risico hebben op verzuim én het helpt om het ziekteverzuim met vijftien procent te verminderen [6]. Als de coaching echter pas gestart wordt als een medewerker al verzuimt dan is dit minder overtuigend. (zie hieronder)
Wat maakt coaching effectief?
Het belang van een goede match
Coachees die vooraf benoemden wat zij nodig hadden in een coach en welke kenmerken ze wilden zien en dat ook kregen, haalden hun doelen beter. [7] [LINK → individuele coaching]*
Interactie en vertrouwen
De geloofwaardigheid van de coach en de motivatie van de cliënt, naast onderling vertrouwen, dragen sterk bij aan de effectiviteit van de coaching. [8] Net als het ontwikkelen en aanwezigheid van zelfeffectiviteit en doelgerichtheid, waarbij leerdoelen (bekwaamheid ontwikkelen) meer bijdragen aan de effectiviteit dan prestatiedoelen (bekwaam overkomen). [9]
Wat is nog niet (overtuigend) aangetoond?
Eerlijk is eerlijk. Meerdere dingen liggen nog open en zijn dus nog niet echt hard te maken.
Verzuimdagen
Coaching verlaagt aantoonbaar klachten. Dat mensen daardoor ook veel minder dagen thuis zitten (als ze al zijn uitgevallen), laten deze onderzoeken niet echt zien. Uit onderzoek beschreven in het whitepaper van het CSR centrum blijkt wel dat na een traject van (preventieve) psychobiologische coaching bij mensen met chronische stress het percentage volledig verzuim daalde van 14 naar 4 procent, alleen was er geen controlegroep. [10].
Omzet en kosten
Geen enkele wetenschappelijke gecontroleerde studie heeft gemeten wat coaching een organisatie financieel oplevert. De rendementscijfers die op meerdere plekken circuleren, stammen uit een enquête uit 2009 waarin opdrachtgevers hun eigen rendement inschatten. [11] De oprichter en eigenaar van een grote internationale coachorganisatie meldt dat zij zien dat coaching een organisatie ten goede komt door een grotere betrokkenheid van medewerkers en minder personeelsverloop. Ook groeit de productiviteit en de innovatie in een organisatie en is er een grotere kans op succesvolle veranderingen. Bovendien is het inzicht ontstaan dat de ontwikkeling van medewerkers voor ieder verschillend is en dat het helpt om rekening te houden met eigen sterke punten en uitdagingen en individuele leerstrategieën. Waardoor het geleerde beter beklijft. [12]
De werkzame ingrediënten
Onderzoekers noemen het coachingsproces nog altijd een black box. We weten dát er iets gebeurt. Wát precies, daar zijn we nog niet uit.
De brug van individu naar team
Geen studie toont aan dat individuele coaching de psychologische veiligheid binnen een heel team meetbaar verhoogt. Daarover redeneer ik hieronder, op basis van wat het onderzoek wél laat zien.
Wat heeft coaching te maken met psychologische veiligheid?
Hans van der Loo geeft de volgende definitie: “Psychologische veiligheid is een teamklimaat waarin persoonlijke inbreng (gezien worden), onbevreesde communicatie (gehoord worden) en gelijkwaardig meedoen (erbij horen en ertoe doen) tot de dagelijkse gewoonte zijn gemaakt.” [13] In een psychologisch veilige werkomgeving betekent dat bijvoorbeeld jezelf uitspreken, een fout melden, twijfel uitspreken of een vraag stellen die dom lijkt, zoals Amy Edmondson heeft gevonden in haar baanbrekende onderzoeken in de zorg. [14]
In de zorg, de wetenschap en biotech bepaalt dit klimaat of kritieke informatie boven tafel komt waarvan weer gezamenlijk geleerd kan worden.
Twee bevindingen uit de onderzoeken raken hieraan direct. Persoonlijke hulpbronnen zoals psychologisch kapitaal, groei in zelfeffectiviteit en zelfcompassie zijn te versterken met individuele coaching. Echter, sociale steun binnen het werk kan het welzijn juist ondermijnen wanneer die steun vooral bestaat uit het slechts uitwisselen van negatieve emoties tijdens een crisis of moeilijke omstandigheden. Werkgerelateerde hulpbronnen zoals een ondersteunend netwerk, mogelijkheid om te sparren met collega’s of ze om raad en advies te vragen helpen juist wel. [4]
Daar zit de kern. Iemand kan persoonlijk sterker worden en tegelijk deel uitmaken van een team waar het gesprek blijft steken in klagen en negativiteit. Persoonlijk leiderschap bij alle teamleden bepaalt mede welke kant dat gesprek op gaat. Anders is het een neerdalende spiraal waar niemand bij gebaat is.
Individuele coaching is geen oplossing voor structurele problemen in de werkomgeving. Juist daarom is het belangrijk om welzijn niet alleen als individuele verantwoordelijkheid te benaderen, maar ook te kijken naar het team wat betreft leiderschap en de bredere context en cultuur waarin ieder werkt. [4]
Psychologische veiligheid creëer en doe je met elkaar. Hoe? Dat vinden veel leidinggevenden en teamleden nog weleens lastig. Daarom kan teamcoaching jullie team op weg helpen.
Waarom versterken individuele coaching en teamcoaching elkaar?
Individuele coaching werkt aan wat jij meebrengt. Je hulpbronnen, je reactie onder druk, de keuzes die je maakt of je nu leidinggevende bent of professional. Deze veranderingen zijn positief en zichtbaar na coaching, ook voor de omgeving. [7]
Teamcoaching werkt aan wat er tussen mensen gebeurt. Hoe collega’s met elkaar omgaan, elkaar aanspreken, hoe fouten op tafel komen, en wat daarmee gebeurt. Is er ruimte om je eigen inbreng te hebben, ook als die afwijkt, om samen te leren en verder te ontwikkelen.
Beide sporen raken elkaar. Een leidinggevende die zichzelf en diens impact beter kent, zet een andere toon. Een team dat zijn eigen spelregels onder ogen ziet, houdt die toon vast wanneer het spannend wordt. Deze redenering volgt uit onderzoek, en is er zelf nog geen uitkomst van. Ik zeg dat er liever bij.
Waarom schrijf ik dit?
Ik werk met mensen die graag bewijs willen zien of een onderbouwing. Onderzoekers, professionals en leidinggevenden in zorg, wetenschap en biotech. En ik wil hier wel eerlijk over zijn.
Wil je hierover van gedachten wisselen, of word je hier nieuwsgierig van, neem dan contact met me op.
Bronnen
[1]: Wang, Q., Lai, Y.L., Xu, X., & McDowall, A. (2022). The effectiveness of workplace coaching: a meta-analysis of contemporary psychologically informed coaching approaches. *Journal of Work-Applied Management, 14*(1), 77-101. Meta-analyse van 20 studies, 957 deelnemers.
[2]: Dyrbye, L.N., Shanafelt, T.D., Gill, P.R., Satele, D.V., & West, C.P. (2019). Effect of a professional coaching intervention on the well-being and distress of physicians: a pilot randomized clinical trial. *JAMA Internal Medicine, 179*(10), 1406-1414. Gerandomiseerd onderzoek onder 88 artsen.
[3]: Solms, L., Van Vianen, A., Koen, J., Theeboom, T., De Pagter, A.P., & De Hoog, M. (2021). Turning the tide: a quasi-experimental study on a coaching intervention to reduce burn-out symptoms and foster personal resources among medical residents and specialists in the Netherlands. *BMJ Open, 11*(1), e041708. Quasi-experimenteel onderzoek onder 114 artsen.
[4]: Solms, L., Van Vianen, A.E.M., Koen, J., De Hoog, M., & De Pagter, A. (2026). Welzijn van artsen onder druk: de rol van hulpbronnen en coaching. *Gedrag & Organisatie, 39*(2), 191-226. Overzicht van promotieonderzoek, open access.
[5]: De Haan, E., Gray, D.E., & Bonneywell, S. (2019). Executive coaching outcome research in a field setting: a near-randomized controlled trial study in a global healthcare corporation. *Academy of Management Learning & Education, 18*(4), 581-605.
[6] De Haan, E. Wat werkt in coaching? Wat het oplevert en voor wie. Uitgeverij Koninklijke Van Gorcum, Assen. 2021.
[7]: Solms, L., van Vianen, A. E. M., Nevicka, B., Koen, J., de Hoog, M., & de Pagter, A. P. J. (2025). It’s a match! The role of coach–coachee fit for working alliance and effectiveness of coaching. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 98, e12523. https://doi.org/10.1111/joop.12523
[8]: De Haan, E, Nillson, V.O, What Can We Know about the Effectiveness of Coaching? A Meta-Analysis Based Only on Randomized Controlled Trials. Academy of Management Learning & Education. Vol. 22, No. 4. https://doi.org/10.5465/amle.2022.0107
[9] Bozer, G, Jones, R.J. Understanding the factors that determine workplace coaching effectiveness: a systematic literature review. European Journal of Work and Organizational Psychology. Volume 27, 2018 – Issue 3. https://doi.org/10.1080/1359432X.2018.1446946
[10] Hamming, C. Een nieuwe kijk op stress. Effecten van psychobiologische coaching op stressklachten, overspanning en burn-out. CSR centrum, okt 2020. https://www.csrcentrum.nl/wp-content/uploads/2025/12/20201013-CSR-Centrum-Whitepaper-Een-nieuwe-kijk-op-stress.pdf
[11] PricewaterhouseCoopers, & International Coaching Federation. (2009). Coaching: A global study of successful practices.
[13] Loo, H. Van der. Samen Safe. Hoe kleine gewoontes het grote verschil maken. Uitgeverij Thema, 2e druk 2026.
[14]: Edmondson, A.C. The Fearless Organization: Creating Psychological Safety in the Workplace for Learning, Innovation, and Growth. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, 2018.